« حَنِّكُوا اولادَكُمْ بِالَتمْرِ . هكذا فَعَلَ رسول‌ُاللَّه ( ص ) بالحسنِ و الحسينِ ( ع ) » « 1 » كام فرزندانتان را با خرما برداريد . پيامبر ( ص ) دربارهء حسنين ( ع ) چنين كرد . امام سجاد ( ع ) ، گندم‌گون و باريك اندام بود و قامتى ميانه داشت . « 2 » آن بزرگوار داراى شمايلى نيكو و از تمام مردم جهان به امام على ( ع ) شبيه‌تر بود . « 3 » لقب‌هاى امام چهارم ( ع ) عبارتند از : زين العابدين ، سيّد العابدين ، زين الصالحين ، وارث‌علم النبيين ، وصى الوصيين ، خازن وصايا المرسلين ، امام المؤمنين ، منار القانتين و الخاشعين ، المتهجد ، الزاهد ، العابد ، العدل ، البكّاء ، السجّاد ، ذوالثقنات ( پيشانى پينه بسته ) ، امام الامة ، سيّد العباد ، زكىّ ، امين ، قدوة الزاهدين و سيّد المتقين . « 4 » يكى از نويسندگان معاصر درباره‌ى سبب ملقّب شدن امام چهارم ( ع ) به القاب فوق مىگويد : « بيشتر كسانى كه اين لقب‌ها را به دو داده‌اند نه شيعه بودند و نه او را امام و منصوب از جانب خدا مىدانستند . اما نمىتوانستند آنچه را در او مىبينند نديده بگيرند . » « 5 » كنيه‌ى امام سجاد ( ع ) ، « ابو محمد » و « ابو الحسن » است « 6 » مادر امام چهارم ، شهربانو نام دارد ، « 7 » ولى امام على ( ع ) او را « مريم » و « فاطمه » « 8 » و امام حسين ( ع ) ، وى را « غزاله » ناميد . « 9 » اين بانوى با سعادت ، هنگام زايمان به سوى ديار باقى

--> ( 1 ) - جنّات الخلود ، همانجا ؛ ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 11 . اين حديث به صورت كلّى ، نه دربارهء امام سجاد ( ع ) ، در بحار الانوار ، ج 66 ، ص 128 نيز نقل شده است . ( 2 ) - الفصول المهمّه ، ص 201 ؛ نور الابصار ، ص 244 . ( 3 ) - جنّات الخلود ، ص 24 ؛ ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 25 . ( 4 ) - مناقب ، ج 4 ، ص 188 ؛ دلائل الامامة ، ص 80 ؛ كشف الغمّه ، ج 2 ، ص 285 و 286 . ( 5 ) - زندگانى علىبن الحسين ( ع ) ، شهيدى ، ص 8 . ( 6 ) - الارشاد ، ج 2 ، ص 137 ؛ مناقب ، ج 4 ، ص 189 ؛ تاريخ مدينة دمشق ، ج 41 ، ص 137 . كنيه‌ى آن‌بزرگوار را « ابو الحسين » ( نسب قريش ، ص 59 ) ، « ابوبكر » ( كشف الغمه ، ج 2 ، ص 286 ) ، « ابو القاسم » ( مناقب ، ج 4 ، ص 189 ) و « ابو عبداللَّه » نيز گفته‌اند . ( تاريخ مدينة دمشق ، ج 41 ، ص 360 ) ( 7 ) - مناقب ، ج 4 ، ص 189 ؛ الارشاد ، ج 2 ، ص 137 . ( 8 ) - مناقب ، همانجا . ( 9 ) - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 303 .